Film To kill a mockingbird
Regisseur Robert Mulligan
Hoofdrollen Gregory Peck, Robert Duvall, Mary Badham
Jaar 1962
Genre Drama
En? 8,5

Als je de wereld bekijkt door de ogen van een kind, zie je geen paradijs. De rauwe werkelijkheid krijgt geen roze randje en de misstanden zijn niet plots verdwenen. Wel zijn de verhoudingen anders en borrelen er andere vragen op, terwijl volwassen twijfels kinderlijke zekerheden kunnen zijn.

Met deze insteek is in To kill a mockingbird een rechtbankdrama te zien, waarin een zwarte man zich moet verdedigen voor de verkrachting van een blanke vrouw. Omdat we kijken door de ogen van het zesjarige meisje Scout staan de verhoudingen verteltechnisch op zijn kop. Lang blijft de rechtzaak, waarin vader Atticus Finch (een prachtrol van Gregory Peck) de zwarte man verdedigt, op de achtergrond.

Scout, haar broertje Jem en hun vriendje Dill vinden de mysterieuze buren veel spannender. Daar woont een geestelijk gehandicapte jongen met de bijnaam Boo die zich zelden laat zien. Terwijl vader Atticus zich opmaakt voor een zeer gevoelige rechtsgang (het verhaal speelt in de jaren dertig, en de zwarte man is bij voorbaat al schuldig verklaard door het dorp) hebben de kinderen oog voor heel andere zaken. Veel gaat buiten hen om, maar gaandeweg pikken ze wel degelijk op dat er iets aan de hand is in het dorp en dat Atticus daar een centrale rol in speelt.

Maar voor de kinderen is kleur geen issue. Vanzelffsprekend zitten ze tijdens de rechtzaak dan ook op het blacks only-balkon. Vanuit die positie dringt pas goed tot hen door wie hun vader nog meer is dan een wijze, lieve ouder, die sinds de dood van zijn vrouw het gezin alleen moet bestieren.

To kill a mockingbird is allang een filmklassieker geworden. Maar eerlijk gezegd is die dat niet vanwege de vernieuwende regie. De kern is toch echt het verhaal, gebaseerd op Harper Lee's beroemde roman. Wellicht was het gewaagd op om deze manier het thema racisme in een film aan te snijden, maar zonder dit ijzersterke verhaal als fundament was regisseur Robert Mulligan vermoedelijk nergens geweest.

En dan zijn er nog de acteurs, waarbij ik Peck al genoemd heb. Robert Duvall maakt hier zijn filmdebuut in een kleine, maar zeer relevante rol. En zeer opvallend zijn de kinderen. Vooral Scout (Mary Badham) is aanstekelijk als jongensachtige wijsneus. Zij leert in dit verhaal van haar wijze vader over recht en onrecht en over de onrechtbaardigheid van het leven. En zij leert de belangrijke les je altijd eerst in een ander te verplaatsen. Maar zij is ook de beschouwer en degene via wie de kijker het verhaal geserveerd krijgt. Daardoor kantelt het beeld en krijgt het verhaal een verrassend perspectief.